Troost (zie eerder bericht over hoop en troost) mag niet verward worden met medeleven. In de wereld van vandaag kunnen wij meeleven met de families in het midden oosten die ontelbare verwanten en vrienden hebben verloren, ja het is geraden met hen mee te leven.
Oorlogen, overstromingen, hongersnoden, het zijn alle triggers die het medeleven activeren. Ook hier speelt machteloosheid mee, je kan er niets aan doen, het geweld stopt niet omdat je hoopt dat het stopt, noch stoppen de toch echt door de westerse wereld veroorzaakte hongersnoden en natuurrampen; goede raad wordt nooit in dank aangenomen.
Met het meeleven loopt niet zelden een tweede emotie mee op: boosheid; dat mensen elkaar willens en wetens de hersens inslaan, en zich in hun boosheid door niets en niemand tegen laten houden. Er moet iets recht worden gezet, zo is de overtuiging.
Wat bezielt de mensen om elkaar in het groot de kop af te hakken, de primitieven onder ons bij voorkeur letterlijk? En los van de vraag van de primitiviteit; het is echt niet moreel beter om het afhakken van hoofden te vervangen door mitrailleurvuur; efficiënt, zeker, en in het huidige tijdsgewricht door drones uitgevoerd, hoe anoniem kan je het hebben?
Anonimiteit doet veel emoties makkelijk opwellen, dat is van alle tijden. Kijken wij in ons hoofd, dan gaan we eenvoudig en in gezwinde vaart met onze fantasieën op de loop. Verliefdheden al dan niet imaginair, gedachte wraakacties vanwege vermeend niet te rechtvaardigen toegebracht leed, eindeloze reizen over zee in weer en wind; eindelijk vrijheid van handelen, in het hoofd. Het goede van deze wereld is dat je volkomen grip hebt op het verloop van het verhaal. Je raakt in de verschrikkelijkste stormen, komt er heelhuids en zonder kleerscheuren uit, je ligt maanden op een bountyeilandstrand, wie weet of niet een schoonheid van daar achteloos aan je voorbijslentert. Dat zijn fantasieën die de mens geen kwaad doen, tenzij ze zo fanatiek worden nagejaagd dat de draad met de werkelijkheid breekt.
Met wraakgevoelens, er moet iets recht worden gezet, is het een andere zaak. Als deze in het hoofd worden uitgesponnen, kunnen ze tot groteske vormen uitgroeien, en als niet in fysieke vorm, die kop moet eraf, dan wel zeker in de vorm van verwensingen. Het af te prijzen internet staat er vol van, de zogenaamde sociale media danken er hun reputatie aan.
Hoe sociaal wil je het als maatschappij, als gemeenschap overigens hebben? Is het een daad van verbondenheid als je iemand dood wenst, omdat deze persoon zijn of haar kop boven het maaiveld uitsteekt en in een publieke functie meewerkt aan besluiten die jou onwelgevallig zijn, zeg belastingverhoging of krimp van sociale voorzieningen?
Als je het over het niveau en de variëteit van verwensingen hebt, is het internet, meer specifiek zijn het de sociale media die de norm allang hebben gesteld. Meest op basis van anonimiteit uiteraard, om de schaamte over wat je hebt geroepen buiten de deur te houden. Heb jij dat over die en die geroepen? Foei! Maar anoniem kan je roepen wat je wilt en als je lui bent steek je je duimpje op; voor hele volksstammen is het kennelijk het volksvermaak nummer één.
Je kunt denken; schelden doet geen zeer, maar dat is niet waar. Uitgescholden worden doet wel pijn, collectief schelden kan pijn doen aan een individu, de maatschappij verminken, het brengt gemeenschappen in het nauw of erger. Een nare stemming poets je niet zomaar weg, de toegebrachte schade aan de maatschappij is niet te meten.
Wat brengt de mens ertoe om ronduit bedreigingen aan publieke figuren doelgericht op een forum te zetten? Hoewel in overwegende mate anoniem moet je toch zelfs als passieve duimopsteker een morele drempel over, een drempel van fatsoen. Fatsoen moet je doen, heeft eens een premier van dit gave land gedebiteerd. Hij propageerde de VOC mentaliteit die allang in slampamperij was verzand. Terug naar de mentaliteit van aanpakken en handel drijven en wat al niet, dan komt het land er vanzelf weer bovenop. Was de boodschap toen en gaat u verder rustig slapen. De VOC mentaliteit is inmiddels aardig in kaart gebracht; uitbuiting, roof, inzet van militair geweld om de bevolking onder de knoet te houden, slavenhandel, winstmaximalisatie ten koste van onderdrukte medemensen.
De tijden zijn veranderd, de term winstmaximalisatie wordt inmiddels geheel nieuw ingevuld. De influencer bijvoorbeeld zet zich in voor het maximaal verkopen van zichzelf, bij succes volgt de maximale winst onvermijdelijk, dat is althans wat zij in naam van de sociale media ons willen doen geloven, en sommigen slagen erin, chapeau. De echt grote bedrijven zijn bij nadere beschouwing niet zo heel anders dan vroeger, zij hanteren nog steeds de VOC-strategie, zie de oliebedrijven en IT-kolossen.
Het vervelende is: iedereen roept maar wat, opiniemakers, influencers, politici, leiders van grote bedrijven, de anonieme man in de straat die in zijn boosheid en machteloosheid ten teken van zijn instemming met welke dolle mening ook zijn duim opsteekt.
Niet alleen de gefrustreerde man in de straat, ook leiders weigeren zich te verantwoorden voor het gebruik van de taal die zij bezigen. Voor alle duidelijkheid: ook het opgestoken duimpje is een uiting van taal, zij het een versluierde. Een Verharmlosung, en dat is precies de bedoeling van de duimopstekerspropagandisten.