‘Wat vind jij van de staat van de wereld?’
‘Bar en boos. Dat is het, het wordt niet beter.’
‘Meen je dat nou? Meen je dat echt? Jij hebt toch ook kinderen? Daar heb je toch het beste mee voor?’
‘Ja, heb ik, waar.’
‘Maar.’
‘Ja, dat is het kloterige, het maar. Je ziet in de hele wereld het rechtse gevoel oprukken.’
‘Rechts, rechts gevoel, wat houdt dat in?’
‘We moeten onderscheiden; rechts in China en Rusland is echt anders dan rechts in Europa, om van de Verenigde Staten maar te zwijgen. De vraag is: waarom zijn we zo bang voor dat rechtse gevoel? Want dat is het toch? We zijn er bang voor en weten het niet te keren. Ja, in Engeland gaan de socialisten regeren, een lichtpunt en god geeft dat ze er wat van maken.’ Hij zweeg bedrukt.
‘Je hebt gelijk, helaas’, enig onrustig gedraai, ‘laten we eens een paar korte slagen maken, om meer helderheid te krijgen, al is het maar voor onszelf. Wat is de kern van het rechtse gevoel? Wat doet de rechtse mens tikken?’
‘Ja, da’s de vraag. Laten we eerst onderscheiden tussen de leiders van rechtse bewegingen en het volk dat zij trachten te mobiliseren dan wel koest te houden. In Rusland en China zijn de leiders van oudsher absolute heersers. Zij houden het volk eronder, ze weten niet beter dan met onderdrukking hun machtsbasis te handhaven. Dat doen zij zo nodig met grof geweld maar zo effectief dat het volk het wel laat om zich te roeren. In de huidige tijd wordt door hen een beetje met democratische elementen gegoocheld, omdat het westen daar zo over zeurt, en er moet wel handel worden gedreven. Opmerkelijk dat beide landen massief op expansie zijn gericht, wat vanuit absolute leiders geredeneerd goed te volgen is, ze willen nog meer macht, zoals de echt rijke altijd meer geld wil verzamelen, dit terzijde.
Rechts in Europa en de VS heeft ook zo zijn doelen. De één streeft naar herstel van een oud ideaal, zeg een fascistische heilsstaat, de ander richt zich op het vernielen van bestaande maatschappelijke structuren. Dat vernielen heeft evenzeer een sterke ideologische basis, gelegen in het kapitalistische ideaal van onbegrensde groei. Onbegrensde groei gaat natuurlijk ten koste van iets, zeg een concurrent die duizenden arbeiders brood geeft en die je van de markt drukt, of het uitputten van de natural resources en in het verlengde daarvan het klimaat op zijn kop zetten, of het simpele oorlog voeren, denk aan de kapitaalvernietiging op grote schaal in Oekraïne en Gaza maar ook in het hele Midden Oosten en elders in de wereld. Oorlog voeren is al jaren voor het westen het primaire verdienmodel, naast het nog even maximaal uitnutten van fossiele brandstoffen. Maar om terug te komen op de grondvraag; waarom zo bang voor rechts?’
‘Ja, we zien natuurlijk de kracht/effectiviteit van het bespelen van het volk, het volk dat van meerdere kanten wordt bedreigd, althans dat wordt hevig gesuggereerd, een kracht die nog onlangs de vorm kreeg van een opponent voor vuilak uitmaken. Het wordt gemeld, oké, er is geen hond die het waagt dergelijk gedrag te becommentariëren. Dus het kan, en er kan steeds meer. Maar nee, dat was een zijpad, laten we teruggaan naar de kracht van het woord. Met woorden weten de rechtsextremen en populisten wel raad. Ze weten het volk te bereiken, met hun doemscenario’s van het kaliber als niet nu blabla wordt gestopt, dan zal uw wereld vergaan. Geen woning, geen werk, geen gezondheidszorg meer. Dat is niet waar, het zijn leugens en dat weten de populisten heel goed, maar ze kennen de fascistische retorische trukendoos uit hun hoofd en verrijken die met bewezen effectieve marketingtechnieken. Een hoofdregel in de marketing is de herhaling van een boodschap. We weten dat reclame effectief is omdat het appelleert aan verondersteld aanwezige emoties bij de ontvanger van de boodschap. De grap is: dat weten die rechts-extreme populisten die overigens naar absolute macht streven ook (nooit vergeten dat dat hun ultieme doel is), en de emoties die zij bespelen zijn angst en zijn maatje woede, boosheid, dat zich uit in wij hoeven dat niet meer te pikken. De emotie angst wordt er door de rechtsextremen met een perfide mix van agressie, gespeelde boosheid en pseudo oplossingen bij het volk ingehamerd. En passant wordt de echte boosheid bij de mensen aangewakkerd en opgestookt, want die in Den Haag doen maar wat, en zo heb je het brandgevaar dat we nu meemaken, en overigens denk ik dat we nu wel op het hoogtepunt van de politieke ellende zijn aangeland, erger gaat het niet worden.’
‘Eens, dat denk ik ook, maar we mogen nooit vergeten: dat schelden en schimpen en denigreren door de rechtsextremen in de Tweede Kamer moet gestopt worden, en omdat het in de Kamer plaatsvindt kan alleen de Kamer zelf dat doen. Nog zijn er meer fatsoenlijken dan rechtsextremen in de Kamer, denk ik, laat ze dwars door alle rijen heen dat nare taalgebruik waarin te hooi en te gras misogyne en misantropische uitspraken worden rondgestrooid verbieden, bijvoorbeeld in het huishoudelijk reglement. En laat een stagiair een lexicon maken van alle tot ophitsen en erger bedoelde fascistische uitspraken uit de dertiger jaren, en laat die stagiair of een taalkundige die dertiger jaren taal vooral actualiseren naar de spreektaal van nu. Gewoon op papier zetten wat in de Kamer niet gezegd kan worden als je met elkaar debatteert, duidelijker kan je het niet krijgen. Bovendien maak je je daarmee niet afhankelijk van rechters die zich moeten buigen over wat je wel en niet hardop mag zeggen, en dat is weer geheel in lijn met wat een zekere heer W. voorstaat, die heeft sowieso al geen vertrouwen in de rechterlijke macht. Tweede kamer!, maak die afspraken met elkaar, het gaat om een fatsoenlijke bejegening van elkaar, dat gescheld moet ophouden.’
‘Ik ben het met je eens, en ik help het je hopen, maar zoals je weet: eerst zien, dan geloven.’